Al meer dan 3000 videoclips & lespakketten

Het brailleschrift

Inleiding
Bekijk onderstaand filmpje met je klas. Vraag na het filmpje aan je leerlingen wat ze geleerd hebben over kijken en zien. Vertel je leerlingen dat jullie het deze les gaan hebben over hoe het is om juist niet te kunnen zien. Deze les gaat over blindheid en braille.

Kern
Ieder jaar is het op 4 januari Wereld Braille Dag. Vraag aan je leerlingen of iemand uit kan leggen wat braille is. Braille is een speciaal voor blinden ontwikkeld lees- en schrijfalfabet. Het is uitgevonden door de Fransman Louis Braille die zelf blind is geworden toen hij drie was. Het doel van Wereld Braille Dag is om jaarlijks op de verjaardag van Louis het belang van braille onder de aandacht van mensen te brengen.

Om het belang van braille te ontdekken, moet je klas eerst ervaring opdoen met hoe het is om blind te zijn. Hiervoor voeren jullie drie testjes uit:

  • Horen: laat alle leerlingen in je klas hun ogen dicht doen. Spreek samen af dat iedereen 2 minuten lang niets zegt en alleen luistert. Als de 2 minuten afgelopen zijn, bespreek je wat iedereen gehoord heeft. Hoe was het om met je ogen dicht te luisteren?
  • Ruiken en proeven: verdeel de klas in groepjes van vijf of zes leerlingen. Ieder groepje moet één leerling blinddoeken. Vervolgens krijgt ieder groepje een bakje met een paar stukjes appel en een bakje met een paar stukjes banaan. De leerling raadt met behulp van zijn/haar groepje al ruikend en proevend wat er in de bakjes zit.
  • Voelen: verdeel de klas in groepjes van vijf of zes leerlingen. Om de beurt probeert één leerling geblinddoekt een andere leerling uit zijn/haar groepje te herkennen.

Je leerlingen hebben nu een indruk opgedaan van hoe het is om blind te zijn. Als iedereen weer rustig zit, leg je uit dat je nu kort iets gaat vertellen over het brailleschrift en dat de klas daarna zelf aan de slag gaat met braille.

Louis Braille leefde van 1809 tot 1852 en was vanaf zijn derde jaar blind. Op zijn vijftiende ontwikkelde hij een schrijfsysteem waardoor blinde mensen kunnen lezen en schrijven: het brailleschrift. Het brailleschrift bestaat uit kolommen met twee rijen van drie puntjes (teken een voorbeeld op het bord). Die puntjes bevatten één of meerdere bobbeltjes, die je kunt voelen. Iedere combinatie met bobbeltjes staat voor een andere letter. Zo kun je de letters ‘lezen’ door met je vingers over het papier te glijden.

In 1854 werd het brailleschrift van Louis officieel erkend als lees- en schrijftaal voor blinden. Sindsdien zijn er boeken in brailleschrift gedrukt en konden er allerlei aanpassingen gedaan worden voor blinde mensen. Denk hierbij aan klokken, spellen, liften en computers.

Afsluiting
Je leerlingen gaan oefenen met braille schrijven en lezen. Als je school geen prikpennen en –matten heeft, kun je het ook doen door de bolletjes in te kleuren. Dan kunnen de leerlingen wel oefenen met schrijven, maar niet met lezen. Deel dit werkblad uit en oefenen maar!

(antwoord puzzel: klassetv)